Hayat Dersleri – Aptallığın Pişman Edici 4 Göstergesi

Hayat Dersleri – Eğitimin mekanı yoktur; okul, ev, sokak; bulunduğumuz her yer bir eğitim alanıdır ve eğitim fırsatlarıyla doludur. Okul dışındaki öğrenmelerin çoğu örtük öğrenmedir. Okulda öğrenme pedagojiktir. Örtük öğrendiklerimiz, formal öğrenilenden daha çok kalıcıdır.

“Tecrübe”nin yaşandığı okul dışı mekanlar, belki de en sahici eğitim alanıdır. Hayatı öğretir. Okulda önce ders alırsın, sonra sınav olursun; oysa hayatta önce sınav olursun, sonra ders alırsın.

Anadolu irfanında hayat dersleri önemli bir yere sahiptir. Buna göre eğitim “akıllı insan yetiştirme” sanatıdır. Akıllı insan kimdir? Akıllı insan, doğru ile yanlışı, hayırla şerri, iyilikle kötülüğü, tevazu ile gururu, pozitif ile negatifi; özetle insanlıkla insanlık dışılığı birbirinden ayırabilme becerisi kazandırmaktır.

Eğitimde yapılandırılan her türlü öğrenme materyalinin insanı “insan” yapan üst düzey becerilere odaklanması boşuna değildir. Analitik düşünmek, söyleyeceğimiz bir sözün, göstereceğimiz bir davranışın nereleri nasıl etkilediğinin farkında olmaktır.

Tüm bunların tersi insanı zarara uğratan birer aptallık göstergesidir.

Aptallığın 4 Göstergesi

Hayat Dersleri – Hiç kimse “ayranım ekşidir.” demez. Gurur ve kibir vasıtasıyla her davranışını doğru sanıp daima üste çıkamaya çalışır. Oysa öğrenmenin kapısı tevazudur. “Akademi” kavramının bir anlamı, bu sebeple, centilmen, efendi, mütevazı olabilmek, demektir.

Peki aptal kimdir? Kendini “bir şey” sanan, kendini beğenen, hatta kendinden başkasını beğenmeyen, narsist ruhlu insanlardır.

Anadolu irfanında aptallık göstergesi olarak dört davranış gösterilir. Bu davranışların her biri eşit oranda bir değere sahiptir ve her bir göstergeye 25 puan verebilirsiniz.

1- Hatada Israr Etmek

Hayat Dersleri – Hata öğreticidir. Hatta unutulması zor bir öğrenmedir; sevseniz de sevmesiniz de benzerine şahit olduğunuzda daha önceki hatalarınızı hatırlarsınız.

Hatayı bir kez işlemek aptallık değildir; belki tecrübesizlik denilebilir. Ama hatayı iki veya daha fazla tekrarlıyorsanız bu en büyük aptallık olur.

Onun için; “Başkalarının hatalarından da öğrenin, tüm hataları yapacak kadar ömrün yok!”

Bir başka deyişte ise, “İşlediğin bir hatayı tekrarlama, daha yapacak çok hata var.”

Hatadan dönmek erdemdir. Aptalların cenneti, akılsızlar için cehennemdir.

Tasavvuf dünyasında şu vecize sıkça tekrarlanır:

“İnsan beşer, durmaz şaşar, eyler hatâ, üçer beşer.
Düz ovada yürür iken, ayağı sürçer, düşer” denmiştir.

2- Tedbirsiz Cesaret

Hayat Dersleri – “Cahil cesur olur.” (Hadis) Tedbirsiz cesaret gösterisi tam bir aptallıktır. Tedbir kavramı, insanın yönetsel becerilerini ifade eder; öfkemizi, kızgınlığımızı yönetmemiz gerektiği gibi, cesaretimizi de yönetmek liderlik özelliklerimizdendr.

Batılıların bu konuda sembol ismi Don Kişot’tur. Ahmak cesur kendine biçtiği rolün bazen kurbanı olur. Sosyal şovunu göstermek ve gururlanmak için aykırı denemelere girer ki, sonu felakettir.

Çok sevdiğim söz şudur: Sadece aptallar suyun derinliğini iki ayağıyla ölçer.

3- Maliyetli Öğrenme

Hayat Dersleri – Öğrenmek maliyetlidir. Ancak bu maliyet bazen kaldırmayacağımız kadar pahalı olabilir. Bu konuda en beğendiğim söz Arthur Miller’e aittir. Der ki;

  • Önceden öğrenenler, indirimli fiyatından öğrenirler.
  • Otoriteden öğrenenler, özgürlük bedeliyle öğrenirler.
  • Deneyerek öğrenenler, etiket fiyatından öğrenirler.
  • Yaşamdan öğrenenler, gecikme zammı ile öğrenirler.
  • Yaşamdan da öğrenemeyenler, boşa gitmiş yaşamlarıyla öğrenirler.

4- Yanlışı Tekrarlamak

Hayat Dersleri – Yanlışı tekrarlamak, hatayı tekrarlamaktan farklıdır. Hatayı tekrarlayan masum olabilir, yeniden işlediğinde de unutkan olabilir.

Oysa yanlışı tekrarlamakta bir bilinç, inat veya kin vardır. Anadolu’da “Hışımla kalkan zararla oturur.” demişlerdir. Yanlışı tekrar eden kişi bunu bilinçli yaparken, aslında kendi kuyusunu kazdığının da farkında değildir.

Yanlışı tekrarlayana “oh oldu!” derler. Çünkü zarar göre göre gelmektedir.

Hadis-i şerifte de bahsedildiği gibi, “Bir yılana aynı delikten iki kere sokulmaz.”

Sonuç: Şimdi puanlarınızı hesap edin. Umarım, puanınız, Hababam Sınıfının meşhur Mahmut hocasının verdiği not gibi olsun; “Otur, sıfır!”  

Yazar: Sergen Sazak – www.YeniEgitimDergisi.com

Bir Cevap Yazın